Journalistiek onder druk: De strijd om vrijheid en vertrouwen

Onafhankelijke journalistiek lijkt een vanzelfsprekend onderdeel van de democratie – tot ze onder druk komt te staan.

De wereldwijde persvrijheid heeft in 2026 een nieuw dieptepunt bereikt. Dat staat in de jaarlijkse World Press Freedom Index van Reporters Without Borders. Meer dan de helft van alle landen valt in de categorieën “moeilijk” of “zeer ernstig” op het vlak van persvrijheid.

Maar niet alleen de persvrijheid zelf ter discussie, maar ook het vertrouwen waarop journalistiek steunt. Wie bepaalt wat betrouwbaar nieuws is? Hoe onafhankelijk kan een journalist zijn? En volstaat het om te observeren, of vraagt deze tijd ook om het innemen van positie?

Samen met onder andere onderzoeker Hanne Vandenberghe (KU Leuven) en voormalig MO*hoofdredacteur Gie Goris gaan we in gesprek over de rol van journalistiek in een veranderend medialandschap. Over vertrouwen en twijfel, onafhankelijkheid en engagement, en over de bescherming van een instituut dat vanzelfsprekend lijkt, maar dat allerminst is.

Het onderzoek van dr. Hanne Vandenberghe richt zich op mediadiversiteit en de relatie tussen media en democratie, onder meer binnen het Europees vergelijkend onderzoek EurOMo over transparantie en mediapluralisme van nieuwsmedia. In 2017 behaalde ze haar doctoraat (KU Leuven) over mediadiversiteit in het nieuws. Tussen 2021 en 2025 was ze gastprofessor aan het Departement Communicatiewetenschappen (UGent) binnen de leerlijn journalistiek. Momenteel is ze als onderzoeker verbonden aan de onderzoeksgroep Lab voor Mediacultuur & Beleid aan de KU Leuven.

Gie Goris was van 1990 tot 2002 hoofdredacteur van Wereldwijd Magazine. Van 2003 tot 2020 was hij hoofdredacteur van MO*magazine, dat hij mee hielp oprichten. Sinds eind 2020 is hij op pensioen, en werkt hij verder als freelance journalist en spreker. Binnen het journalistieke werk groeide een focus op Azië, en op globalisering en conflict. In 2011 publiceerde hij het boek Opstandland. De strijd om Afghanistan, Pakistan en Kasjmir (De Bezige Bij), in 2024 volgde INDIA. De onzichtbare gigant (Lannoo). Momenteel doet hij onderzoek naar grensoverschrijdende rivieren in Zuid-Azië.