Een op de vijf banen in de EU ‘kwetsbaar’

Het rapport analyseerde de werkgelegenheid en arbeidsomstandigheden van werknemers tussen 2009 en 2021. Er werd met name gekeken naar de hoogte van het inkomen, de onzekerheid over het voortbestaan van verschillende soorten werk, en de rechten van werknemers.

Spanje bleek de hoogste mate van kwetsbaarheid in de EU te hebben: 29 procent van de werknemers viel op ten minste één van de verschillende onderzoeksdomeinen onder de drempelwaarde. De kwetsbaarheid was ook hoog in Portugal (25 procent), Luxemburg (25 procent) en Italië (24 procent). Hongarije (17 procent), Malta (18 procent) en Bulgarije (18 procent) noteerden de laagste niveaus van kwetsbaarheid.

Risico’s

In Duitsland en Oostenrijk, evenals in Midden- en Oost-Europa, blijkt een ontoereikend inkomen de dominante parameter voor kwetsbaarheid. Onzekerheid op de arbeidsmarkt komt weer vaker voor in mediterrane en noordelijke lidstaten.

Opvallend is wel dat uit de gegevens blijkt dat atypische arbeidsvormen niet per definitie kwetsbaarheid inhouden. Het risico neemt wel toe wanneer deze regelingen onvrijwillig zijn of wanneer meerdere kenmerken die niet onder een standaard arbeidsregeling vallen, elkaar overlappen. 

Vooral vrouwen, jonge werknemers, migranten, Roma, personen met een handicap en lgbt+-personen krijgen onevenredig vaak te maken krijgen met kwetsbare arbeidsomstandigheden.

Het rapport waarschuwt dat vrouwen, jonge werknemers, migranten of in het buitenland geboren werknemers, Roma, personen met een handicap en LGBT+-personen onevenredig vaak te maken krijgen met kwetsbare arbeidsomstandigheden als gevolg van structurele achterstanden en stereotypen op de werkplek. 

Vrouwen ondervinden bijvoorbeeld aanhoudende moeilijkheden bij het combineren van werk en gezinsverantwoordelijkheden, terwijl migranten vaker problemen ondervinden met wettelijke voorschriften en de erkenning van kwalificaties.

Werkervaring

De gegevens wijzen wel op een onmiskenbare beschermende factor: werkervaring. Elk extra jaar aan het werk, vermindert de kans op kwetsbaarheid met 1 procentpunt, wat over een loopbaan van 20 jaar uitmondt in een aanzienlijke vermindering van 20 procentpunten.

Kwetsbare en niet-kwetsbare werknemers vertonen volgens de analyse geen significante verschillen wat betreft fysieke gezondheid, maar de mentale belasting van kwetsbare werknemers is veel groter en dat vertaalt zich in hogere percentages van angst en depressie - zelfs al ervaren zij minder vaak werkgerelateerde stress.

De auteurs van het rapport geven nog mee dat digitalisering en AI het werk ingrijpend veranderen, waardoor er voortdurende herzieningen van de regelgeving nodig zijn om de kwaliteit van banen te waarborgen en tegelijkertijd innovatie mogelijk te maken. ‘Dit moet een aanvulling vormen op wetgeving, beleid en bewustmakingscampagnes om directe nadelen aan te pakken en de gelijke toegang tot kwaliteitsbanen te waarborgen.’