Gezondheidscheck van de planeet: verdere achteruitgang op 7 domeinen

Het is een jaarlijkse traditie inmiddels, de Planetary Health Check onder leiding van het Duitse Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK). Het rapport, waaraan ruim zestig wetenschappers meewerken, beschrijft de staat van de onderling verbonden processen in het aardsysteem die nodig zijn om de stabiliteit van de planeet te garanderen.

Daaruit blijkt dat de patiënt er verder op achteruit gaat: zeven van de negen onderzochte ‘planetaire grenzen’ zijn nu overschreden, met de verzuring van de oceanen als bijkomende rode vlag sinds 2025. Voor alle problematische domeinen, zoals onder meer de klimaatverandering, zoetwatersystemen en landgebruik, worden ook nieuwe recordwaarden opgetekend.

Druk neemt toe

‘De diagnose laat geen twijfel: de druk neemt toe op elk van de al problematische planetaire domeinen’, zegt Boris Sakschewski, hoofdauteur van het rapport. ‘Dat betekent dat ook het risico op grootschalige, persistente en mogelijk onomkeerbare veranderingen toeneemt, terwijl onze marge krimpt om die problemen aan te pakken.’

Het rapport volgt op een jaar vol extremen op land en in de oceanen. De temperatuur van de oceanen bereikte een nieuwe record in 2025, en verbleking treft nu ruim vier op de vijf koraalriffen in de wereld. Deze zomer kreeg West-Europa te maken met de heetste juni en juli ooit gemeten, en ook Japan, Zuid-Korea en delen van het Midden-Oosten zagen hitterecords sneuvelen. Een uitzonderlijk regenseizoen in Pakistan trof meer dan 6,9 miljoen mensen.

‘We hebben de luxe van tijd niet, maar we hebben wel de kennis, de capaciteit en de oplossingen om van koers te veranderen’, zegt Johan Rockström, medeauteur van het rapport. ‘De actie versnellen om terug binnen de veilige planetaire grenzen te blijven is essentieel om levens en inkomens te beschermen, en de belofte van een gedeelde welvarende toekomst mogelijk te maken.’