“‘‘18 jaar tussen twee kinderrechtenscreenings? Dat is een hele generatie zonder internationale controle’’

In mei van dit jaar hield de VN-Mensenrechtenraad de situatie in België onder de loep tijdens de Universal Periodic Review (UPR). In die doorlichting beoordelen landen elkaar op hun mensenrechtenbeleid en formuleren ze aanbevelingen om dat beleid te verbeteren. België kreeg 300 aanbevelingen die ook heel wat uitdagingen op het vlak van kinderrechten blootlegden.

Die aanbevelingen krijgen extra gewicht omdat het internationale toezicht op kinderrechten vandaag hapert. Normaal gezien wordt ieder land elke vijf jaar doorgelicht door het VN-Kinderrechtencomité, dat bestaat uit onafhankelijke kinderrechtenexperten. Door capaciteitsproblemen zal het VN-Kinderrechtencomité ons land waarschijnlijk pas ten vroegste over een decennium opnieuw screenen. Dat betekent dat er mogelijk achttien jaar zit tussen twee doorlichtingen van het Belgische kinderrechtenbeleid. In tussentijd dreigt een volledige kindertijd voorbij te gaan zonder een grondige internationale evaluatie van het Belgische kinderrechtenbeleid.

Zo’n screening is niet louter een formaliteit die zich in de coulissen van internationale instellingen afspeelt. De aanbevelingen die eruit voortkomen, raken rechtstreeks aan de leefwereld en rechten van kinderen en jongeren.

Wie aanvaardt, moet het ook waarmaken

De UPR dwingt overheden om kleur te bekennen. Het land dat wordt doorgelicht, moet immers reageren op elke aanbeveling die op tafel ligt. Wie een aanbeveling aanvaardt, engageert zich om een concrete uitdaging aan te pakken en zo de levensomstandigheden en rechten van kinderen en jongeren te versterken.

Netwerk Kinderrechten is tevreden omdat België verschillende aanbevelingen rond kinderrechten heeft aanvaard. Over vijf jaar zal de VN-Mensenrechtenraad nagaan in welke mate onze overheden die engagementen ook daadwerkelijk hebben waargemaakt. Het gaat onder meer om de bestrijding van kinderarmoede, de uitvoering van de Europese Kindgarantie en het versterken van inclusief onderwijs. Ook het garanderen van veilige en aangepaste opvang voor kinderen in asielprocedures behoort tot de aangegane beloften.

Netwerk Kinderrechten zal de komende jaren mee toezien op de uitvoering ervan. De engagementen die België is aangegaan tijdens de UPR moeten worden weerspiegeld in toekomstig beleid en begrotingsoefeningen. We stellen vast dat de recent aangekondigde besparingen in het Groeipakket op gespannen voet staan met de aangegane engagementen rond kinderarmoedebestrijding. Netwerk Kinderrechten zal de Belgische overheden daarop blijven wijzen.

Specifieke kinderrechtenscreening blijft nodig

Tegelijk stellen we vast dat België een aantal belangrijke aanbevelingen niet heeft aanvaard. Zo werd niet ingegaan op de oproep om het verbod op detentie van gezinnen met kinderen om migratieredenen te bestendigen. Ook de aanbevelingen om onmiddellijk een expliciet verbod op geweld binnen de opvoeding op te nemen in het Burgerlijk Wetboek, werden afgewezen.

Dat een specifieke kinderrechtenscreening noodzakelijk blijft, blijkt ook uit de afwezigheid van enkele andere prangende kinderrechtenkwesties tijdens de UPR. Zo bevindt de jeugdhulp in Vlaanderen zich vandaag in een diepe crisis. Tegelijk zetten besparingen de sociale bescherming van gezinnen steeds meer onder druk, met mogelijk verregaande gevolgen voor kinderen in een kwetsbare situatie.

De UPR kan een grondige doorlichting door het VN-Kinderrechtencomité niet vervangen. Maar zolang die uitblijft, wegen de aanbevelingen en engagementen die tijdens de UPR worden gemaakt des te zwaarder. Netwerk Kinderrechten zal erover blijven waken dat die engagementen geen dode letter blijven. We blijven beleidsmakers herinneren aan hun beloften én hun verantwoordelijkheden. Want kinderrechten zijn geen vrijblijvende ambities, maar fundamentele rechten die in elk beleidsdomein moeten worden gegarandeerd.