‘Soms heb ik nog nachtmerries over die plek’

We zitten in de auto. Suikerrietplantages en rijstvelden maken plaats voor de zoetige geur van de Thaise grensheuvels. De slingerende Moei-rivier scheidt hier het door burgeroorlog verscheurde Myanmar van Thailand.

Maar vandaag heeft hulpverlener Amy Miller weinig oog voor natuurschoon. De Zuidoost-Azië-directrice van de Amerikaanse hulporganisatie Acts of Mercy houdt haar ogen strak op haar telefoon gericht. Bij het groen van een knipperend puntje moeten ze zijn.

‘Hier naar rechts’, zegt ze tegen haar collega. Hij slingert de terreinwagen een overwoekerd pad op. ‘Daar zijn ze!’ Miller laat een luide schaterlach horen. ‘We hebben ze gevonden. Ongelofelijk!’

Tussen het struikgewas van de Thaise jungle zitten zeker 70 mensen op de grond. Bezweet, uitgeput. Met niets anders dan een enkele koffer of reistas. ‘Hi guys’, zegt Miller op haar opgewekte toon. ‘Het is gelukt: you are out!’ Even is er alleen het geruis van de regenwoudbomen, dan klinkt er gejuich.

Op de overwegend jonge gezichten is nu ook opluchting te lezen. Tussen de twintig en veertig jaar oud zullen de meesten zijn. Ze komen uit Azië en Afrika. Ze zijn in het holst van de nacht met een bootje over de grensrivier gezet en hebben daarop een urenlange voettocht gemaakt. Weg uit Myanmar, aangemeerd in het voor hen relatief veilige Thailand.

‘Hoe gaat het met jullie?’, vraagt Miller. ‘Ik ben blij’, zegt een Keniaanse. ‘Uitgeput’, mompelt een jongen uit Bangladesh. ‘Dorstig’, ‘vies’, klinkt het. T-shirts plakken aan bezwete ruggen.

Dit onalledaagse groepje is weggekomen uit het Decco-kamp, een van de beruchtste scamcentra in Myanmar, ‘de meest verschrikkelijke plek van allemaal’, fluistert Miller.

‘Ik kon het niet aan’

Het is moeilijk voor te stellen, maar achter onze virtuele datingapps en socialemedia-accounts gaat een grimmige wereld van uitbuiting schuil. Ook op dit eigenste moment worden in Zuidoost-Azië honderdduizenden jongeren, van meer dan 60 nationaliteiten, opgesloten in scamcentra van criminele bendes. Veelal tegen hun wil. Experts noemen het de grootste, heftigste en snelst groeiende vorm van mensenhandel en uitbuiting.

Dat wordt zichtbaar in Mae Sot, een Thais grensstadje dat in het epicentrum van de mondiale oplichtingsbusiness terechtgekomen is.

Op de grond diep in de jungle zit ook Ethiopiër Daniel. Samen met “collega’s” uit Indonesië, Sri Lanka, India, Bangladesh, Pakistan, de Filipijnen, Oeganda, Kameroen en Ghana is hij net ontsnapt uit een scamcentrum in Myanmar. Twee jaar en twee maanden zat hij vast, werd hij psychisch en fysiek uitgebuit en gedwongen om mensen online op te lichten.

In zijn jeansbroek, sportschoenen, hoody en ketting met houten kruisje ziet hij er gewoontjes uit. Alleen zijn ogen verraden dat hij iets buitengewoons heeft meegemaakt.

‘Ik kan het nog niet helemaal geloven’, zegt hij zacht. Jaren is hij vastgehouden in oplichtingsfabrieken, heeft hij nauwelijks geslapen, slecht gegeten, heeft hij elektrische schokken gekregen en is hij gedwongen om honderden westerse consumenten online geld afhandig te maken. Hij ploft neer. Dit is niet het moment om veel te praten.

Een clubje Indiase en Bengaalse jongens wil net wel vertellen. ‘Kijk.’ Een van hen, in een jas te dik voor de tropenwarmte, laat zijn pols zien, waar zich een flink wit litteken aftekent: ‘Ik kon het niet aan’, zegt hij met een verwilderde blik.

Volgens de jongeman naast hem, de Indiase Abishek, is het niet gek dat zijn vriend daarbinnen ‘een beetje gek is geworden’. In de ogenschijnlijk alledaagse woningblokken met onopvallende huizen en kantoorgebouwen waaruit de scamcentra zijn opgetrokken, heerst een zonderling en bruut regime, weet hij.

‘Oeioeieoei’, schudt de jongen uit Bangladesh nu zijn hoofd. ‘Ze sloegen zo veel, ze straften zo veel! We werkten achttien uur per dag, kregen nooit meer dan vier uur slaap. Als we achter onze computerschermen wegdommelden, kregen we een stroomstoot. Als we het niet goed deden, moesten we buiten in de brandende zon squats doen.’

En Abishek? Hoe kon hij, met zijn intelligente oogopslag en verzorgde Engels, op zo’n plek verzeild raken? Wist hij wat hem te wachten stond? Nee, schudt hij. In korte, afgematte zinnen vertelt hij over zijn reis. Een moderne odyssee, zoals die op kleine variaties na ook door de anderen is beleefd.

‘In India was er geen werk voor mij, geen toekomst. Dus vertrok ik naar Dubai en had daar allerlei baantjes. Daar vertelde iemand over een kans in Thailand, met klantenservicewerk kon je daar 1200 dollar per maand verdienen. Eenmaal in Mae Sot werd ik opgehaald met een busje en meegenomen over de grens naar Myanmar. Toen zat ik eigenlijk al vast.’

‘“Je moet doen alsof je een vrouw bent en met mannen gaan chatten op een datingsite”, zeiden ze. “Over liefde en de liefde bedrijven.” Ik had geen andere optie. Als je je werk niet deed, werd je geslagen.’ Hij staart even voor zich uit. ‘Kan ik mijn vader bellen? Hij heeft al maanden geen idee waar ik ben.’

Mensenhandel

Sinds 2023 werkt Amy Miller in Mae Sot en vangt ze ontsnapte slachtoffers uit de scamcentra op. De naargeestige verhalen die me vandaag naar de keel grijpen, heeft zij al vele malen aangehoord. Ze beaamt dat niet iedereen in de oplichtingscentra tegen zijn wil wordt vastgehouden, er zijn er altijd wel een paar die het vrijwillig doen. ‘Maar wij kennen de verhalen en de signalen van mensenhandel, en voor deze mensen gaat dat absoluut op.’

Waar Acts of Mercy eerder nog sporadisch een scammer wist te bevrijden, arriveerden de laatste maanden van 2025 steeds vaker groepjes aan de grens. Door onrust in Myanmar en interventies van buurlanden zijn de scambazen en criminele netwerken op drift.

‘Straks komen de Thaise autoriteiten’, legt Miller uit aan de groep. ‘Vertel wat er met je is gebeurd, wees eerlijk. Je hoeft niets aan te dikken of te overdrijven, de waarheid spreekt voor zich.’

Het Wilde Westen

Wie in Thailand langs de grensrivier rijdt, ziet naast boerderijen en groene heuvels ook de beruchte scamcentra aan de overkant liggen. KK Park, Shwe Kokko, Decco: al die duistere plekken uitgestrekt in de niets verhullende tropenzon. Zichtbaar voor iedereen, inclusief slaapgebouwen, winkels, casino’s en uitgaansgelegenheden.

‘Als de bazen een feestje vieren, hoor je de muziek tot hier’, zegt de Myanmarese journaliste Alice Honey (schuilnaam), terwijl we vanaf de Thaise oever naar de overkant staren.

Maar, zo zal iedereen je hier vertellen, deze acties zijn vooral symbolisch. De onderliggende netwerken draaien grotendeels door of hebben zich verplaatst.

Sterker nog, het zijn meestal aan de Birmese junta gelieerde milities, zoals het Karen National Army (KNA), die de scamcentra en bendes militaire bescherming bieden. ‘Het is business as usual’, beamen ook de mensen in het bos die net zijn ontsnapt.

Koffers vol hoop

Een rolkoffer gevuld met de laatste mode uit Lagos. ‘Next!’ Een plastic tasje met niet meer dan een kam en flesje water. ‘Next!’

Het Thaise leger is gearriveerd, en Miller helpt op hun instructie met het fouilleren van de vrouwen. ‘Waar zoekt ze naar?’ ‘Grote geldbedragen, wapens….’ Maar alles wat er door de handen komt, zijn doosjes maandverband en kledingstukken; met zorg ingepakt, in de hoop een betere toekomst tegemoet te gaan.

Tussen de vrouwen valt een Indonesisch-Oegandees duo op. Wulan en Nam-tos (beiden 39 jaar) laten elkaar geen moment los. Hand in hand volgen ze de instructies op terwijl tranen geruisloos over Wulans wangen lopen. ‘Het was een slechte plek’, zegt ze. ‘Maar gelukkig hadden wij elkaar.’ Wulan: ‘Soms moesten we naar de dark room. Als je iets verkeerd had gedaan.’ Daarbinnen was het donker, geen lamp, geen matras.

Nam-Tos: ‘Het was niets anders dan een grote gevangenis.’ De tranen komen weer. Ik besluit niet verder te vragen.

In een rapport uit 2025 concludeert Amnesty International dat er sprake is van grove schendingen van de mensenrechten in de scamcentra, waaronder ‘mensenhandel, martelingen, dwangarbeid, kinderarbeid en slavernij.’ De Verenigde Naties bevestigen dat de gedwongen scammers worden blootgesteld aan onmenselijke behandelingen.

De getuigenissen van de zeven voormalige scammers die ik uiteindelijk zal interviewen (uit verschillende centra en landen) komen daar mee overeen. De dark room wordt door iedereen genoemd. Net als de straffen die worden uitgedeeld als oplichtingstargets niet worden gehaald: het inhouden van maaltijden, fysieke oefeningen in de zon, afranselingen met elektrische stokken of op de kop worden vastgebonden.

Op de telefoon van de Birmese journaliste zie ik beeldmateriaal dat mensen in de centra haar stuurden. Veel afranselingen, ook een foto van een Filipijnse vrouw met dikke, donkerpaarse striemen op haar borsten.

Seksueel misbruik is minder gerapporteerd. Maar als Miller vanuit het bos een collega belt om te vragen waar de lunch blijft voor de uitgehongerde groep, zegt deze vertraagd te zijn. Ze moet eerst naar de apotheek. Een dag eerder zijn acht vrouwen aangekomen; ze hebben allemaal antibiotica nodig tegen mogelijke soa’s die ze in gedwongen gevangenschap hebben opgelopen.

Varkens vetmesten

Ping! Een berichtje op Instagram.

‘Dag schat, hoe gaat het vandaag?’

‘Ik moet veel aan je denken vandaag…… Jij ook aan mij? De dollar staat goed. Het voelt als een gezegende dag om te investeren.’

Het zijn zinnetjes die de Zuid-Afrikaanse Sara (38) negen maanden lang, dag na dag, uur na uur intypte. Op zes telefoons tegelijk. ‘Je moest praten als een businessvrouw’, zegt ze. Maar ook sexting hoorde erbij: alles wat nodig was om mensen te verleiden. Sara’s personage heette Linda, vertelt ze me wanneer we elkaar in Thailand via een videoverbinding spreken.